alt="Een vriendelijke man met een bril en een donkerblauwe trui toont een tablet aan een bewoonster in de gemeenschappelijke inkomhal van een appartementsgebouw, wat illustreert hoe een VME zonder syndicus kan functioneren."

VME zonder syndicus: mag dat?

Kort antwoord: nee. Zodra een gebouw onder een basisakte valt en minstens twee kavels een verschillende eigenaar hebben, bestaat er van rechtswege een vereniging van mede-eigenaars (VME). Elke VME moet een syndicus hebben. Dat kan een professionele syndicus zijn, maar ook een mede-eigenaar die de taak vrijwillig opneemt. Stelt de algemene vergadering niemand aan, dan kan elke mede-eigenaar aan de vrederechter vragen om een syndicus aan te stellen.

Vooral in kleine gebouwen met twee tot zes appartementen komt het vaak voor dat er jarenlang geen syndicus is. Zolang alles goed gaat, lijkt dat geen probleem. Bij een lek dak, een schadegeval of de verkoop van een appartement blijkt pas hoe kwetsbaar die situatie is.

Wanneer bestaat er een VME?

Een VME ontstaat automatisch. Je hoeft ze niet zelf op te richten. Twee voorwaarden volstaan:

  • het gebouw is juridisch opgesplitst in kavels via een basisakte en reglement van mede-eigendom, met privatieve en gemeenschappelijke delen;
  • minstens twee kavels behoren toe aan een verschillende eigenaar.

Vanaf dat moment zijn de regels van de gedwongen mede-eigendom (artikelen 3.84 tot 3.100 van het Burgerlijk Wetboek) van toepassing. Die regels zijn van dwingend recht: de mede-eigenaars kunnen ze niet onderling opzijzetten omdat ze “het onder elkaar wel regelen”.

Wanneer is er géén VME? Als één eigenaar het volledige gebouw bezit, bijvoorbeeld een opbrengsteigendom met verhuurde appartementen, is er geen mede-eigendom en dus ook geen syndicus nodig. Alleen in uitzonderlijke gevallen kan een basisakte uitdrukkelijk afwijken van het appartementsrecht, als de aard van het gebouw dat rechtvaardigt en alle mede-eigenaars akkoord gaan. Twijfel je? Kijk dan in je basisakte of vraag het na bij de notaris.

Waarom een syndicus verplicht is

De VME heeft rechtspersoonlijkheid, maar kan zelf niet handelen. Daarvoor heeft ze organen nodig: de algemene vergadering beslist, de syndicus voert uit. De taken van de syndicus zijn onder meer:

  • de VME vertegenwoordigen tegenover derden, aannemers, verzekeraars en de rechtbank;
  • de algemene vergadering samenroepen en haar beslissingen uitvoeren;
  • de rekeningen en het reservefonds beheren en de kosten verdelen;
  • de documenten bewaren en informatie leveren bij de verkoop van een kavel;
  • zorgen voor de dringende instandhoudingsmaatregelen aan het gebouw.

Zonder syndicus vallen al die taken weg, of worden ze informeel en zonder enige rechtsgeldigheid uitgevoerd. De wettelijke verplichtingen van de VME verdwijnen immers niet. Het probleem is dat de VME geen aangestelde vertegenwoordiger heeft die de wettelijke taken uitvoert.

De risico’s van een VME zonder syndicus

  • Niemand kan de VME rechtsgeldig vertegenwoordigen. Een contract met een dakwerker, een schadeaangifte bij de verzekeraar of een procedure tegen een wanbetaler: zonder syndicus staat de VME machteloos.
  • Beslissingen staan op losse schroeven. Afspraken “aan de keukentafel” zijn geen geldige stemmingen van een algemene vergadering. Een mede-eigenaar die het later oneens is, kan ze aanvechten.
  • Problemen bij de verkoop van een appartement. Bij elke verkoop vraagt de notaris aan de syndicus een reeks inlichtingen op: openstaande kosten, het reservefonds, geplande werken en lopende procedures (zie informatieplicht voor de notaris). Is er geen syndicus, dan kan niemand die gegevens leveren. Dat vertraagt de verkoop of doet de koper twijfelen.
  • Verzekering en aansprakelijkheid. Het gebouw moet correct verzekerd zijn op naam van de VME. Gebeurt er een ongeval door een slecht onderhouden gemeenschappelijk deel, dan zijn alle mede-eigenaars samen aansprakelijk. Meer daarover in aansprakelijkheid en de verplichte verzekering.
  • Uitgesteld onderhoud. Zonder iemand die het overzicht bewaart, wordt onderhoud uitgesteld tot het een dure herstelling wordt.
  • Geen KBO-registratie. Elke VME heeft haar eigen ondernemingsnummer. Daarnaast moet ook de persoon die als syndicus optreedt, met zijn mandaat in het KBO-dossier van de VME geregistreerd worden. (zie de KBO-inschrijving). Zonder syndicus is de VME niet in orde.

Wat als niemand een syndicus aanstelt?

De wet voorziet een oplossing: stelt de algemene vergadering geen syndicus aan, dan kan elke mede-eigenaar, of elke derde die er belang bij heeft, de vrederechter vragen om een syndicus aan te stellen (art. 3.89, §1 BW).

Een gerechtelijk aangestelde syndicus is een oplossing voor een vastgelopen situatie, maar heeft nadelen:

  • de procedure kost tijd en geld;
  • de mede-eigenaars kiezen de persoon niet zelf;
  • het ereloon ligt doorgaans hoger dan wat een klein gebouw zelf zou willen betalen.

Voor de meeste kleine VME’s is het daarom veel eenvoudiger om zelf het initiatief te nemen. Lopen de spanningen tussen mede-eigenaars al hoog op? Lees dan eerst over conflictbemiddeling en de vrederechter.

De oplossing: een vrijwillige syndicus

De wet verplicht geen professionele syndicus. Een mede-eigenaar mag de taak zelf opnemen als vrijwillige (niet-professionele) syndicus, betaald of onbetaald. Wie dat niet gewoonlijk en tegen betaling doet, hoeft niet erkend te zijn bij het BIV.

Voor kleine gebouwen is dat vaak de meest logische keuze. De kosten blijven laag, de lijnen zijn kort en de syndicus kent het gebouw door en door. Er hoort wel verantwoordelijkheid bij: een vrijwillige syndicus heeft dezelfde wettelijke taken en aansprakelijkheid als een professional. Lees er alles over in zelf syndicus worden.

Waar je als vrijwillige syndicus op moet letten:

  • je mandaat duurt maximaal drie jaar en wordt nooit stilzwijgend verlengd. De algemene vergadering moet het telkens uitdrukkelijk hernieuwen;
  • je mandaat moet geregistreerd worden in de KBO, onder het ondernemingsnummer van de VME;
  • je roept minstens één keer per jaar de algemene vergadering samen, binnen de periode die in het reglement van interne orde staat;
  • je houdt een boekhouding bij. Onder de 20 kavels mag dat een vereenvoudigde boekhouding zijn;
  • je zorgt voor het reservekapitaal en de jaarlijkse controle door een commissaris van de rekeningen;
  • je bewaart verslagen, facturen en documenten zo dat je ze bij een verkoop snel kan voorleggen (zie de VME-documentenchecklist).

Zo regel je het in vijf stappen

  • Lees de basisakte en het reglement van interne orde. Kijk hoe de algemene vergadering moet worden samengeroepen en of er al iemand is aangeduid.
  • Roep een algemene vergadering samen met als agendapunt de aanstelling van een syndicus. Wanneer er geen syndicus is, kan de raad van mede-eigendom de vergadering bijeenroepen. Ontbreekt die, dan kan de voorzitter van de laatste algemene vergadering dit doen. Is ook die er niet, dan kunnen één of meer mede-eigenaars die minstens één vijfde van de aandelen in de gemeenschappelijke delen bezitten, de vergadering bijeenroepen. Hoe dat precies werkt, lees je in de bijzondere algemene vergadering.
  • Stel de syndicus aan bij volstrekte meerderheid en leg in het verslag de duur van het mandaat en een eventuele vergoeding vast (zie stemmingsmeerderheden in de praktijk).
  • Registreer het mandaat in de KBO via een ondernemingsloket naar keuze. Vraag zo nodig eerst een ondernemingsnummer aan voor de VME.
  • Open een rekening op naam van de VME, controleer de brandverzekering van het gebouw en zet het werkkapitaal en het reservekapitaal op.

Daarna begint het eigenlijke beheer: vergaderingen, verslagen, kostenverdeling en onderhoud opvolgen. Daar helpt een goed hulpmiddel enorm.

VME Manager software voor vrijwillige syndicus van een appartementsgebouw

VME Manager: gemaakt voor de vrijwillige syndicus

Een vrijwillige syndicus hoeft niet alles met losse Excelbestanden, e-mails en papieren documenten te beheren. Met de juiste software blijft ook het beheer van een klein appartementsgebouw overzichtelijk

VME Manager is ontwikkeld door een erkend bouwdeskundige en syndicus, speciaal voor kleine Belgische VME’s met een vrijwillige syndicus. Je beheert alles op één plek:

  • Vergaderingen met agendapunten en verslagen, inclusief automatische controle van het dubbele quorum (aandelen én aantal mede-eigenaars);
  • Boekhouding en kostenverdeling, inclusief eigenaarswissel;
  • Tussenbalans voor de notaris bij de verkoop van een kavel;
  • Onderhoudskalender voor het gebouw;
  • Eigenaarsportaal, waar mede-eigenaars zelf de documenten raadplegen.

Bekijk alle functies van het platform of start gratis: de eerste 6 maanden betaal je niets.

Veelgestelde vragen

Is een syndicus verplicht in een gebouw met twee appartementen?

Ja, als het gebouw onder een basisakte valt en de twee appartementen een verschillende eigenaar hebben. Ook dan bestaat er een VME en is een syndicus verplicht. Een van beide eigenaars kan de rol als vrijwillige syndicus opnemen.

Mag een mede-eigenaar zelf syndicus zijn?

Ja. Een mede-eigenaar kan door de algemene vergadering worden aangesteld als vrijwillige (niet-professionele) syndicus. Een BIV-erkenning is niet nodig, zolang je de functie niet gewoonlijk en tegen betaling uitoefent.

Wat kost een vrijwillige syndicus?

Dat beslist de algemene vergadering. Veel vrijwillige syndici werken gratis of tegen een kleine forfaitaire vergoeding. Het verschil met een professionele syndicus zit in het ereloon. De gewone gemeenschappelijke kosten, zoals verzekering, onderhoud en nutsvoorzieningen, blijven dezelfde. Ze worden verdeeld volgens de quotiteiten.

Wat gebeurt er als we al jaren geen syndicus hebben?

Er komt geen automatische boete, maar de VME is niet in orde. Je kan dat op elk moment rechtzetten door een algemene vergadering samen te roepen en een syndicus aan te stellen. Doe dat bij voorkeur vóór er een verkoop, schadegeval of grote herstelling aankomt.

Kan de vrederechter een syndicus opleggen?

Ja. Als de algemene vergadering geen syndicus aanstelt, kan elke mede-eigenaar of belanghebbende derde de vrederechter vragen er een aan te stellen. De mede-eigenaars kiezen die persoon dan niet zelf.

Moet een vrijwillige syndicus zich registreren in de KBO?

Ja. Elke syndicus, professioneel of niet, moet zijn mandaat laten registreren in de Kruispuntbank van Ondernemingen, onder het ondernemingsnummer van de VME. Dat gebeurt via een erkend ondernemingsloket.

Hoe lang duurt het mandaat van een syndicus?

Maximaal drie jaar. Het mandaat kan onbeperkt worden hernieuwd, maar telkens alleen met een uitdrukkelijke beslissing van de algemene vergadering. Een stilzwijgende verlenging bestaat niet. Wil je overstappen? Lees dan veranderen van syndicus.

Krijgt een VME een boete als er geen syndicus is?

Er bestaat geen automatische boete enkel omdat een appartementsgebouw geen syndicus heeft. De VME blijft echter wel onderworpen aan de wettelijke verplichtingen van het Burgerlijk Wetboek. Het ontbreken van een syndicus kan problemen veroorzaken bij de vertegenwoordiging van de VME, verzekeringskwesties, onderhoud en de verkoop van appartementen. Het is daarom verstandig om zo snel mogelijk een syndicus aan te stellen.

Probeer VME Manager

Actie 6 maanden gratis

Start zonder verplichtingen

Handleiding VME Manager

Alle stappen, van opstart tot jaarafsluiting, op één plaats.

Naar de inhoud